De niet verhoorde gebeden van Jacob de Zoet

Reformatorisch Dagblad recensie - Zet een handvol mensen in een ruimte die hun ternauwernood past en de menselijke zwakheden komen binnen afzienbare tijd bovendrijven. Wrijving, wantrouwen, macht – het leven in een notendop.

Literatuur vertelt het verhaal van de menselijke zwakheid en goede literatuur houdt niet zelden haar toneel beknopt. De Haagse kringetjes van Louis Couperus, de kelderklas van Bordewijk, de zompige dorpen van Philippe Claudel, de slaapkamer van Sandor Marai: kleine ruimten, grote verhalen.

Je kunt als schrijver zo’n beknopt toneel verzinnen, maar het kan voorkomen dat de geschiedenis je er één op een presenteerblaadje aanreikt. Dat overkwam de Britse schrijver David Mitchell (41). Hij stuitte op de relatief onbekende, maar intrigerende geschiedenis van het kunstmatige eilandje Deshima in de baai van Nagasaki. Van 1641 tot 1859 was dit waaiervormige landje ter grootte van de Dam in Amsterdam een Nederlandse handelspost van de VOC. Er was slechts plaats voor een handjevol Nederlanders, dat het eiland niet mocht verlaten. Ideale ingrediënten voor een roman natuurlijk en het is opvallend en ook wel een beetje jammer dat geen Nederlandse schrijver zich er nog aan waagde, waardoor de primeur nu naar een Brit gaat.

Het boek speelt zich af in de periode 1799-1817 en draait om de Zeeuwse klerk Jacob de Zoet, een diepgelovige jongeman met een brede belangstelling. Zijn hutkoffer bevat vijftig boeken, waaronder een spannende combinatie van ”The Wealth of Nations” van moraalfilosoof Adam Smith, het boek der Psalmen en de twee delen van ”De historie van mejuffrouw Sara Burgerhart”.

De Zoet moet orde op zaken gaan stellen in de chaotische boekhouding van Deshima, een onverkwikkelijke taak omdat corruptie er eerder regel dan uitzondering is. Het maakt hem niet bepaald populair, maar hij weet waarvoor hij het doet. Even doorbijten, dan heeft hij straks voldoende geld om met goed fatsoen de vader van zijn geliefde Anna om haar hand te kunnen vragen. „Toegenegenheid is louter de kers op de taart”, had Anna’s vader hem gezegd. „De taart zelf is welstand.” Tegen wil en dank wordt De Zoet op Deshima verliefd op de Japanse vroedvrouw Orito, een liefde die verboden is én onbeantwoord blijft.

”De niet verhoorde gebeden van Jacob de Zoet” is extreem spannend. Dat komt doordat Mitchell erg levendig schrijft én z’n plot meester is. De lezer moet even wegwijs worden in de vele verhaallijnen, maar de kracht van Mitchell is dat hij die nergens laat ontsporen. In kleurrijke taal en smeuïge dialogen beschrijft hij de samenleving op Deshima – een over het algemeen weinig verheffende wereld overigens. Als een VOC-schip de haven aandoet, hebben de mannen werk, daarbuiten roddelen, smokkelen en drinken ze, mishandelen ze slaven en ontvangen ze dames van lichte zeden.

Lees hier de rest van de recensie op de website van het Reformatorisch Dagblad.