Het inzicht van Griffin

NRC recensie - Deze nieuwe roman van de succesvolle Amerikaanse auteur Richard Russo is in veel opzichten een forse breuk met vooral zijn vorige roman Brug der zuchten. Het boek is veel minder omvangrijk, veel minder ambitieus, maar wat het meest opvalt, is de totaal andere toon die de auteur aanslaat: ironisch, hier en daar hilarisch, en vooral aangenaam gespeend van de soms krampachtige pogingen emotionele spanning op te roepen die het vorige succes uiteindelijk weinig overtuigend maakten.

Russo introduceert hier met de docent Jack Griffin een leeftijdsgenoot van zichzelf en een heel andere hoofdpersoon dan we uit zijn vorige werk kenden: een wat tobberige bijna-zestiger die op de rand van een midlife-crisis (hij noemt het zelf een ‘middle-age meltdown’) verkeert en zich overdreven gefolterd voelt door beslissingen die genomen moeten worden. Zoals: moet hij het weer goedmaken met zijn vrouw Joy met wie het is uitgeraakt nadat ze hem haar genegenheid voor zijn vroegere collega en vriend Tommy heeft opgebiecht? En over Tommy gesproken: moet hij ingaan op diens verlokkende aanbod weer samen aan een script te schrijven, veel geld te verdienen, maar daarmee ook zijn universitaire loopbaan op het spel zetten?

Beide problemen lossen zich wel op in de loop van het jaar dat dit boek bestrijkt, maar er is nog een veel groter levensprobleem dat Griffin als een donderwolk boven het hoofd blijft hangen. En dat zijn zijn ouders, een koppel snobistische en egoïstische academici die aan hun lage universitaire status – ze ambieerden beiden een baan bij een prestigieuze universiteit in het noordoosten, maar kwamen niet verder dan onbelangrijke instituten in de ‘fuckin’ Midwest’) – een dedain jegens alles en iedereen, inclusief hun eigen zoon hebben overgehouden.

Het is vooral hun aanwezigheid die deze roman zijn sterke kanten geeft. Hoewel: schreef ik daar ‘aanwezigheid’? Griffins vader is al bijna een jaar dood en zijn moeder zit in een verzorgingstehuis duizenden mijlen verderop. Maar de as van vader ligt nu al maanden in de kofferbak van Griffin, die er maar niet toe kan komen die te verstrooien, en moeder belt hem op de meest ongelegen momenten op met de zonder introductie geschreeuwde vraag ‘Waar ben je?’ Het bij stukjes en beetjes geconstrueerde portret van de ouders vormt het hoogtepunt van het boek; met name de puinhoop die zij maken van de huurhuizen en de auto’s waartoe ze zichzelf willens en wetens veroordelen, is uiterst geestig beschreven.

Lees de volledige recensie op de website van NRC.