Het kraaien van de haan

NRC Recensie - Piet Meeuse is niet de eerste die een roman schrijft over reizen door de tijd, en evenmin de eerste die zijn hoofdpersoon met scantechnieken naar het verleden transporteert. Wijlen Michael Crichton deed dat al in Timeline (1999), de beste tijdreisthriller sinds Kruistocht in spijkerbroek. Meeuse is ook bepaald niet de enige die het leven en lijden van Jezus Christus op een originele manier hervertelt – zoals de fans van Willem Brakman, José Saramago, Norman Mailer, Marianne Fredriksson en (onlangs nog) Philip Pullman weten. Maar hij is ongetwijfeld de eerste die een tijdreiziger een beslissende rol laat spelen bij het Passieverhaal.

In Het kraaien van de haan laat Meeuse zien hoe de Schot Joe Moynihan, ‘teruggeflitst’ uit het jaar 2024, aanpapt met Jezus en willens nillens niet alleen de rol van Judas op zich neemt, maar ook de Messias de mogelijkheid biedt tot Opstanding en zelfs Wederkomst. En dat alles dankzij een apparaatje dat de gelegenheid biedt om door de tijd te reizen en dat door Moynihan in een vlaag van verstandsverbijstering in de aarde van Israël anno 29 (na Christus) wordt gestopt.

Moynihan is dan al een tijdje in Romeins Judea, als man met een missie. In opdracht van een bevriende, antigodsdienstige wetenschapper moet hij het ware verhaal van Christus zien te achterhalen, oftewel de mythe van de man scheiden. Daarbij komt hij voor verrassingen te staan, want als hij bekomen is van het feit dat hij de Judasrol moet spelen, blijkt Jezus óók een tijdreiziger te zijn – uit een parallel universum.

De natuurkundige implicaties van Joe Moynihans tijdreis worden door Meeuse niet tot op de bodem uitgewerkt, de theologische evenmin. Het kraaien van de haan is in de eerste plaats een vrolijke quasi-historische roman in de stijl van Jan van Aken (Het oog van de basilisk, De valse dageraad). Niet voor niets wordt de roman op de achterflap aangekondigd met de slogan ‘Always look on the bright side of life’, terwijl meerdere verwijzingen naar Monty Pythons Life of Brian voorbijkomen. In de ogen van de goedlachse Moynihan is Jezus ook niet uit het goede hout gesneden: de sekteleider ontbeert ieder gevoel voor humor en voert als motto: ‘de waarheid is een grap waarbij het lachen je vergaat.’

De discussies tussen Jezus en Joe/ Judas/Yehuda behoren tot de hoogtepunten van Het kraaien van de haan, dat vakkundig is opgebouwd als een raamvertelling: de roman is de vertaling van het verhaal dat Moynihan neerschrijft in het jaar 50, twee decennia na de dood van Christus en het definitieve indalen van het besef dat hij nooit meer naar zijn eigen tijd zal kunnen terugkeren. Manuscript in een amfoor gevonden dus, zogenaamd bezorgd door de essayist (en ‘goede vriend’ van de vinder) Piet Meeuse.

Het kraaien van de haan neemt een loopje met het verhaal dat wij allemaal zo goed kennen, en doet dat op een spannende manier, met af en toe een anachronistisch grapje of een relativerende constatering (‘Na twintig jaar in Efeze is me wel duidelijk geworden dat twintig concurrerende goden een veel vrijer klimaat scheppen dan één monopolist’). Filosofische sciencefiction kun je het niet noemen; maar het is ideale vakantieliteratuur voor iedereen die klassiek of bijbels geïnteresseerd is.