Legende van een zelfmoord

HUMO recensie - Dertig jaar geleden ontplofte in Alaska een leven. James Edwin Vann , een stuurloze melancholicus, joeg zich een kogel door de kop. De keuteligheid van het bestaan had hem altijd al in verwarring gebracht, en dan moest hij ook nog eens terugblikken op een mistig parcours. Dwangmatig overspel, een mislukt huwelijk, gesjeesd als tandarts, oenig als visser: Vann was niet wat je noemt The Mann.

De directe aanleiding voor de zelfmoord: Vann die zijn zoontje belde met de vraag of hij zin had in een trektocht op Sukkwan Island, en het zoontje dat weigerde.

Dat zoontje is nu een zoon, en hij heeft een moker van een debuut geschreven. Drie decennia van schuldgevoel, pijn en depressie zijn opgetekend in 'Legende van een zelfmoord' (De Bezige Bij). In vijf uiteenlopende verhalen belicht Vann de tragische geschiedenis van zijn vader, zonder overdreven correctigte zijn: een goed verhaal gaat niet kapot aan een beetje fictie. En dus wordt die tragische geschiedenis omsingeld door nevenverhalen waarin de schrijver de details naar zijn hand zet.

Die vijf worden aangevuld met een novelle: 'Sukkwan Island', waarin Vann de fictionalisering van zijn levensverhaal tot het uiterste randje drijft. Plots is het immers niet meer de vader die doodgaat, maar wel de zoon. De twee dwalen door de woeste natuur van Alaska - wat dus in werkelijkheid niet gebeurde - en de jonge Vann schiet uiteindelijk zichzelf dood. Een ongelukje. Wat de schrijver Vann daarop uit zijn hoed tovert, is literatuur die zieltjes aan spaanders hakt. Koortsige angst en vuilbekkende pijn vechten in de borst van de vader om de overhand, en de woeste natuur van Alaska vervlecht zich ongeneeslijk met de martelgang van de vader.

Zonder meer briljant is het stilistische palet waar Van uit put. In de novelle zit een geniale breedsprakerigheid, een volle stijl die in het hoofd gaat bonzen. Net zo goed is Vann de minimalist die Raymond Carver lippendienst bewijst (in 'Rhoda') of de argeloze chroniqueur van een jongensjeugd, met tinten Jonathan Safran Foer (in het openingsverhaal 'Ichtyologie'). Maar altijd en overal laat hij de wonde etteren en de pijn galopperen.

Een zware rouwsluier hangt over 'Legende van een zelfmoord', maar laat dat u asjeblieft niet tegenhouden - u zou een boek van een wurgende schoonheid missen.