Nemesis

NRC Recensie - Roths nieuwe roman draait om de schuldvraag bij een epidemie. Opnieuw heeft Philip Roth een roman geschreven die knap in een historische periode is neergezet. En opnieuw zullen we de hoofdpersoon, de tragische, ‘doodgewone’ Bucky Cantor, niet gauw vergeten.

Zoveel van de aandacht voor de romans die Philip Roth bijna jaarlijks publiceert, gaat uit naar de seksuele ingrediënten – het dildotriootje in De vernedering, de borsten van Consuela in Een stervend dier – dat zijn andere thema’s gemakkelijk over het hoofd worden gezien. Wat te zeggen van de steeds zichtbaarder wordende sterfelijkheid en aftakeling (Alleman, Exit Geest) en zijn niet aflatende polemiek met de Amerikaanse samenleving en haar recente geschiedenis (Het complot tegen Amerika en wat bekend is komen te staan als zijn Amerikaanse trilogie). Het twee jaar geleden verschenen Verontwaardiging was wat dat betreft geen uitzondering, vooral omdat Roth hierin nog eens opvallend woedend tekeerging tegen de meer dan een halve eeuw voorbije oorlog in Korea.

Zijn nieuwe roman, Nemesis, is nog het meest verwant aan dat laatstgenoemde boek. Ook hier gaat een jonge man, Bucky Cantor geheten, te gronde aan omstandigheden buiten zijn bereik, met dit verschil dat het geen vijandelijke bajonet is die zijn leven verwoest, maar in belangrijke mate zijn pathologisch hoog opgestookte schuldgevoel.

Bucky is een 23-jarige jongeman uit Weequahic, de joodse wijk van Newark, New Jersey. Hij is gymleraar, atletisch en gedrongen, een goeie speerwerper maar verder een weinig uitzonderlijk jongmens. En helaas behept met dermate slechte ogen dat hij afgekeurd is voor de dienstplicht en niet mag meevechten tegen de Duitsers en de Japanners. De avond waarop zijn kameraden Dave en Jake zonder hem naar hun basistraining vertrekken, hoort zijn grootmoeder Bucky ‘huilen zoals ze hem nog nooit heeft horen huilen.’ We schrijven de zinderend hete zomer van 1944, en wat Bucky dan nog niet weet is dat hij zijn eigen plaatselijke oorlog uit te vechten krijgt, een oorlog die hij, louter en alleen in zijn eigen optiek, dermate smadelijk zal verliezen dat het zijn gehele verdere leven verwoest.

Want in die hete zomer breekt een polio-epidemie uit in Newark die binnen korte tijd een groot aantal slachtoffers eist. Allereerst in de Italiaanse (en als vijandig geziene) wijk van de stad. Maar kort nadat – toeval of niet – een groep Italiaanse jongens met de aankondiging ‘we komen een beetje polio verspreiden’ de stoep onderspuwt voor de speelplaats waarvan Bucky in de zomermaanden de opzichter is, doen zich de eerste gevallen ook voor in zijn wijk. Erger nog: vooral onder de jongens die hij onder zijn hoede heeft.

Lees de hele recensie op de site van het NRC.