Van God los

Recensie Vrij Nederland - Tot de groep van ‘nieuwe atheïsten’ Richard Dawkins, Christopher Hitchens en Daniel D. Dennett behoort ook Sam Harris, filosoof, neuroloog en schrijver van The End of Faith, in het Nederlands vertaald als Van God los. Dat is geen zachtzinnig boek. Harris geeft onder meer een overzicht van de absurditeiten die verbonden zijn met religie, van de praktijken van de inquisitie, de afwijzing van sex voor het huwelijk, tot de weigering van de Roomse kerk om in Afrika condooms toe te laten.

Harris maakt zich ook zorgen over de toekomst van de rede wanneer de religie zo’n grote plaats blijft innemen in het denken over de manier hoe mensen behoorlijk kunnen samenleven. De scheiding van kerk en staat noemt hij een mythe wanneer het nog maar zo kort geleden is dat Ronald Reagan de bijbel en zijn apocalyptische voorspellingen (de komst van Armagedon) nog als leidraad voor zijn beleid kon gebruiken. Harris is een uitgesproken rationalist (al heeft hij ook een zwak voor de pretentieloze kanten van oosterse religies). Dat blijkt ook uit zijn in oktober te verschijnen nieuwe boek The Moral Landscape. Daarover vertelde hij tijdens een conferentie over The New Science of Morality van de Edge Foundation, de denktank van John Brockman, de man die wetenschappers van de wereld gelegenheid geeft hun laatste ideeën te publiceren op de website edge.org.

Het verbazingwekkende aan Harris’ nieuwe boek is de vanzelfsprekendheid waarmee hij de moraal voortaan wil laten bepalen door de wetenschap: de ondertitel van het boek luidt dan ook ‘How Science Can Determine Human Values’. Gebruikelijk is te denken dat de wetenschap niets te zeggen heeft over de moraal. De wetenschap levert feiten, waar het leven mee gaat leven. Levensbeschouwingen, religieuze dogma’s, overtuigingen en ideeën over inrichting van de samenleving bepalen het gebruik van die wetenschappelijke feiten.

Deze ratatouille van collectieve en particuliere overtuigingen en dogma’s vindt Harris heel rommelig en verwarrend. Net zoals we het er in de wereld over eens zijn geworden dat er een Declaratie van de universele mensenrechten kwam, zo hebben we volgens Harris behoefte aan ‘een geglobaliseerde beschaving’ met een ‘universeel concept van wat goed en slecht is’: ‘a universal framework of morality’.

Lees hier de volledige recensie op de website van Vrij Nederland.