Witte tanden

Critici waren unaniem in hun oordeel over Witte tanden: dit is een van de beste debuutromans van de laatste tien jaar. Tot het moment dat Witte tanden verscheen had Zadie Smith slechts enkele verhalen in een universiteitsblad van Cambridge University gepubliceerd. Na de publicatie van Witte tanden was ze plotseling een alom geprezen auteur van een heuse bestseller.

Witte tanden
Witte tanden zit vol intriges, die allemaal met elkaar samenhangen. De vele verschillende plotlijnen maken het moeilijk een allesomvattende samenvatting te geven van het boek, zoals Zadie Smith ook zelf in een interview zegt: “I think it’s a very hard story to parafrase, because there are so many characters, like.. 34. And they go out with each other, they marry each other, etc.” De hoofdlijn daarentegen is wel duidelijk: het boek gaat over een vriendschap tussen twee mannen, die zij aan zij in de Tweede Wereldoorlog vochten.

Een vriendschap
De vriendschap is er een tussen een Engelsman, Archie Jones, en Samad Iqbal, een immigrant uit Bangladesh. Archie Jones is een naïeve, brave man die nooit keuzes kan maken, en daarom altijd een muntje bij heeft, waarmee hij tost: kop is ‘ja’, munt is ‘nee’; zo maakt hij zijn beslissingen. Samad Iqbal is een weifelende, strenge moslim. Hij wil vroom zijn, trouw blijven aan zijn geloof. Anderzijds vindt hij het moeilijk weerstand te bieden aan lust en genot. Archie en Samad vochten samen in de Tweede Wereldoorlog, en het is die ervaring die hen voor altijd bindt.

Blijven hangen in het verleden
Archie en Samad blijven bevriend tot aan het einde van het boek. Terwijl hun omgeving verandert, blijven Archie en Samad hetzelfde: ze gaan al meer dan twintig jaar naar dezelfde pub, ze halen keer op keer dezelfde herinneringen op, en ook hun karakter verandert nooit. Archie blijft een brave twijfelaar; Samad een strenge, weifelende moslim met een grillig karakter.

Botsing
Samad en zijn veel jongere vrouw Alsana hebben twee kinderen, een tweeling: Millat en Magid. Al snel wordt Samad ontevreden over de wijze waarop zijn kinderen zich gedragen. De westerse moraal, Engeland, heeft een slechte invloed op hen. Hij besluit een van de twee kinderen terug te sturen naar India, waar zijn ouders wonen. Na lang wikken en wegen wordt het Magid, de leergierige, intelligente van de twee, die Engeland inruilt voor India.

Climax
Na talloze intriges tussen Samad, zijn vrouw Alsana en een Brits middenklassegezin keert Magid terug uit India, serener dan ooit en intellectueel als nooit tevoren, terwijl zijn tweelingbroer Millat in de tussentijd een moslimfundamentalist is geworden die zich kleedt en gedraagt als gangster. Uiteindelijk komen alle personages bij elkaar in een spectaculaire, zeer beladen slotpassage, waarin uitgerekend de passieve twijfelaar Archie Jones de hoofdrol speelt.