Kuifje

Als de trein Brussel binnendendert, is het eerste dat opvalt het levensgrote Kuifjebeeld boven op een kantoorgebouw. Buiten het station lacht Bianca Castafiore, een figuur uit de Kuifje stripverhalen me op posters tegemoet. Brussel, de geboortestad van Kuifjeschepper Hergé, is na zoveel jaar nog steeds in de ban van de stripheld. De tekenaar werd hier op 22 mei 1907 geboren als Georges Prosper Remi.

Trots op Kuifje
Mijn speurtocht naar Kuifje brengt me op de rommelmarkt van het Vossenplein. Ik ontmoet Michel Berger, een componist met een warrige haardos. Hij is een echte 'Tintinoloog', ofwel een Kuifjedeskundige. 'Zie je die oude marktkooplieden staan?' vraagt hij. 'Dat zijn de zelfde types die zijn afgebeeld in het album Het geheim van de Eenhoorn. Doorgroefde gelaten van de kou, het harde werken en veel bier: Volgens Berger ontleen de Herge meerdere personages aan deze markt, zoals de valse blinde, 'Die heb ik zelf ontmoet, toen ik destijds met mijn oma over de markt liep. Hij was niet blind, maar bedelde om geld.

De juwelen van Bianca Castafiore is Bergers lievelingsalbum. Hij legt uit dat Herges eerste vrouw Germaine model stond voor de operazangeres. 'Hergé haatte opera; de strip luidde de scheiding in,' verteld Berger. Hij neemt me mee naar de Tintinwinkel in hartje Brussel waar exclusieve 'Kuifjewaar' te koop is. Hemden, shirts, badlakens, posters en beeldjes, tegen stevige prijzen. Die schrikken de Kuifjeverslaafden echter niet af. Een van hen is Antwerpenaar Eric Saillart, die sprekend op de stripheld lijkt. Hij werd in 1991 ontdekt tijdens een Kuifje tentoonstelling. 'En Kuifje, wat vindt u van uw eigen tentoonstelling?' vroeg een tv-reporter. Ze identificeerde Eric met Kuifje en hij werd gelanceerd op de televisie. Saillart kleedde zich vanaf dat moment als de stripheld met pofbroek en lange kousen, heeft het zelfde kapsel en noemt zich ook Kuifje. Hij struint regelmatig stripbeurzen en rommelmarkten af op zoek naar nieuwe Kuifjewaar. In zijn opslag heeft hij zo 'n 16.000 Kuifje items. Zijn trots is een gesigneerde eerste druk van Kuifje in het land van de Sovjets uit 1929. Waarde: 25.000 euro.

'Ik las van jongs af aan Kuifje,' zegt Hergé-biograaf Benoit Peeters, die begon met Kuifje in Tibet. Zijn moeder las het voor toen hij 4 jaar was. Kuifje bleef boeien. Peeters: 'Dat verwonderde me: Daar om zocht hij als 20-jarige contact met Hergé, Hij wilde het geheim van de strip doorgronden. Peeters legt uit dat de strip levendig is getekend. De verhalen zitten vol grappen en de avonturen zijn leerzaam. Ze introduceren andere volkeren in verre landen. Maar het echte geheim is dat Hergé zijn eigen leven 'herschiep' in de strip. Peeters: 'Mijn laatste interview met hem in 1983 was een paar weken voor zijn dood. Hij zei: "Ik heb mijn hele leven in Kuifje gelegd." Dat zorgt voor de diepgang in de verhalen die ook volwassenen aanspreekt.

De ideale padvinder
Georges Remi is als kleine jongen al gek op tekenen. Zijn schriften van het Instituut St. Boniface waar hij naar school gaat, kalkt hij vol met vliegtuigjes, portretten en apparaten. Hij gaat tekeningen maken voor de clubblaadjes van de padvinderij, zijn grote hobby. Inspiratie komt van scoutingtochten door de Alpen en de Pyreneeën. Hij is begeesterd van het scoutingmotto: eerlijkheid, kameraadschap en trouw. Zijn eerste stripprobeersels, zoals de Avonturen van Totor publiceert de tiener in Le Boy-Scout. Hij kiest al vroeg voor het pseudoniem Herge. Het is de fonetische weergave van zijn initialen G(eorges) en R(emi) in omgekeerde volgorde. Een reactie op de ontdekking dat zijn vader Alexis een buitenechtelijk kind is. Zijn oma Leonie Dewigne trouwde namelijk met de veel jongere Philippe Remi, toen haar tweelingzonen Alexis en Léon al 11 jaar oud waren. Het pseudoniem is voor Georges een ingenieuze manier om te ontsnappen aan de schande van een bastaard vader.

Ik ga naar het Stripmuseum van Brussel om de eerste tekeningen van Hergé te bekijken. Die zien er nog houterig en slordig uit. Maar wat opvalt, is dat de jonge tekenaar reeds werkt met een heldere, krachtige, zwarte lijn zonder schaduwen of details. Deze stijl zou later 'klare- lijn' worden genoemd. Het is het handelsmerk van Hergé. Op 30 december 1928 publiceert hij zijn oerkuifje in het satirische weekblad Le Sifflet. Een jongetje met een opvallende kuif en een witte foxterriër. De hoofdredacteur van de krant Le Vingtième Siècle, pater Wallez, waar Hergé als beginnend illustrator werkt, adviseert hem om een langer verhaal te rnaken over het duo. Twee weken later debuteert Hergé met Kuifje in het land van de Sovjets in de kinderbijlage van de krant, genaamd Le Petit Vingtième.

Wallez, een conservatieve katholiek, wil het Russische communisme aan de kaak stellen. De strip verschijnt wekelijks en is een aaneenschakeling van achtervolgingen per auto, trein, vliegtuig en motorboot, maar zonder een duidelijke verhaallijn. 'Hij is in het begin zeker nog niet het genie zoals we Herge nu kennen,' stelt Charles Dierick, artistiek directeur van het Belgisch Centrum voor het Beeldverhaal. Volgens Dierick nam Herge zijn creatie nog niet echt serieus. In het museum hangt een foto uit 1929 waarop een levende Kuifje is te zien, omringd door horden mensen. Het zijn lezers van Le Vingtieme Siecle die hun stripheld verwelkomen op het station Brussel Noord na zijn imaginaire terugkeer uit Rusland. Hoofdredacteur Wallez plaatst de foto prominent op de voorpagina. Het publiek is enthousiast. Wallez ruikt commercieel succes. De kersverse stripheld beleeft nieuwe avonturen, ditmaal in Congo. De hoofdredacteur besluit tot het uitgeven van het eerste Kuifjealbum in een genummerde en gesigneerde oplage.

Lees het hele Kuifje alias Hergé artikel hier