Midas Dekkers

Een kakkende kat - dat is voor mij het meest lachwekkende wat de natuur ons te bieden heeft. Die poes zit op her kattenbakgrind met een uitgestreken gezicht van: wat? Wie schijt er? Waar? Het is een mengeling van ernst en volstrekte desinteresse. Het leuke is dat die poes niet opzettelijk komisch is. Onvermijdelijk rijst dan de vraag: kan een beest gevoel voor humor hebben? Als bioloog heb ik regelmatig naar voorbeelden gezocht. Helaas. Ik kwam niet verder dan de papegaai van mijn tante, Die riep: 'Poooeees, poes-poes-poes ,' Dan kwam de poes nieuwsgierig met zijn staart omhoog de kamer ingelopen en dan stond die papegaai op zijn stok te dansen: 'Héhéhé!' Dat was dan het toppunt van humor in het dierenrijk.

Uitgenodigd door geldmannetjes

De mens is het enige schepsel dat echt kan lachen. Gelukkig maar: wij kunnen dus rustig door een dierentuin lopen zonder dat al die beesten in geschater uitbarsten. Je zou door  geen bos meer durven wandelen! Want laat ik eerlijk zijn: wij zijn natuurlijk stoethaspels. Stel je voor dat je Olympische Spelen zou houden waaraan alle dieren konden meedoen.
Dan slaat de mens een hopeloos figuur. Een cheeta rent harder, apen zijn beter op de brug, dolfijnen zwemmen beter, beren zijn sterker, enzovoorts. De mens is de grootste stuntelaar. En als je stuntelen om te lachen vindt, dan zijn wij de meest lachwaardige wezens ter wereld. Of ik iets verstandigs wil zeggen over humor? Ik krijg regelmatig een uitnodiging voor een congres of symposium over De Lach. Dat zijn de meest treurige en zouteloze bijeenkomsten die ik ken. De ene duffeling na de andere duffeling begint de dikke Van Dale te citeren met een definitie van humor. Dan mag ik als zesde spreker proberen de zaal wakker te krijgen. Ik word ook uitgenodigd door 'geldmannetjes', zoals mijn vriendin ze noemt, In het publiek zitten dan vaak mensen die ik in het dagelijkse leven tot mijn vijanden reken: projectontwikkelaars, architecten, bankiers, economen en ander rapaille dat Nederland met de dag lelijker maakt. Tegen zeer goede betaling mag ik zeggen wat ik van ze vind. Geeft veel voldoening.

Naar alle uithoeken van de wereld

Humor is een wapen. Vroeger begreep ik dat niet. Ik vertelde dan alleen maar de allerleukste dingen en de zaal maar lachen. Goed gedaan, Dekkers, dacht ik bij thuiskomst. Maar dan gebruik je humor als doel. Dan ben je een hansworst, zoals veel cabaretiers hansworsten zijn. Humor moet middel zijn. Als mensen zo verschrikkelijk moeten lachen , zetten ze hun hartje wagenwijd open, zo van: vertel nog wat, vertel nog wat. Dan zijn ze weerloos. En dan zeg je plotseling iets wat je echt kwijt wilt. Een boodschap. Die boodschap kan treurig, schrijnend, boosaardig of prachtvol zijn. Maar het komt rrrang! naar binnen.

Een voorbeeld. Ik heb een bloedhekel aan hoogbouw. Neer met die wolkenkrabbers. Projectontwikkelaars hebben dan als excuus dat ze wel hoog moeten bouwen, omdat de grondprijs zo duur is. Dan zeg ik: 'Het systeem deugt niet,' Als je een stuk grond koopt, krijg je alle lucht daarboven gratis cadeau. Eigenlijk zou je voor de lucht moeten betalen. En dan roep ik bij zo’n lezing altijd: 'Nou ja, handel in lucht, dat is projectontwikkelaars wel toevertrouwd,' Ik meen het bloedserieus, maar ze zitten allemaal van ha-ha-ha.
 Die Midas! Door de humor denken ze dat ikkie en hunnie tot dezelfde groep behoren .

En dan verwens ik ze met een bijna bijbelse vloek naar alle uithoeken van de wereld. 'Willen jullie g-v-d ophouden met Nederland elke dag lelijker te maken?' Letterlijk, met die woorden. Dan is het even heel stil in de zaal. Ik heb natuurlijk een soort machtspositie achter die katheder. Wat blijkt? Ik ben niet hun vriendje. Zij mogen niet met mij spelen. Daarna maak je natuurlijk weer een paar grappen om het goed te maken, maar ik hoop wel dat de boodschap is overgekomen. Dat er tenminste één mens op deze wereld is die tot in zijn ziel beledigd wordt door de rotzooi waarmee ze mij dagelijks durven te confronteren.

Humor komt alleen maar voort uit narigheid

Ik ben geen vrolijk persoon. Ik ben een tobber, een einzelgängertje zelden het zonnetje in huis. Moppen vind ik bijna nooit leuk. Ik ben best geneigd om tussen twee borreltjes door te glimlachen over een aardige witz, maar zonder serieuze ondertoon wordt het toch nooit wat . Daarom vind ik Youp van 't Hek een slechte komiek: hol, plat en flauw.
Maar het absolute dieptepunt der dieptepunten is het stelletje mislukkelingen dat zich 'cliniclowns' noemt. Mensen die mensen aan het lach en willen maken, terwijl er niets te lachen valt. Schandalig. Echt. Die hebben het totaal niet begrepen.

Kijk, als een patiënt zelf grappen maakt over zijn ziekte: fantastisch, leuk. Moos ligt kreupel in het ziekenhuis en zegt: 'De een heeft een Ferrari voor de deur, en ik een looprekje,' Dan is het de lijder zelf die de grap maakt, dan mag het. Daarom staat de joodse humor zo hoog aangeschreven: dat volk heeft de ellende aan den lijve meegemaakt. Naar mijn idee komt echte humor alleen maar voort uit narigheid. Het kan de pijn verzachten. De aller-, allerbeste grappen hoor je in concentratiekampen en ziekenhuizen. Het klinkt misschien cynisch, maar het is echt waar. Dieren hebben geen humor, zei ik al. Maar dieren hebben ook geen humor nodig. Wij wel. Om de eenvoudige reden dat de mens het enige wezen op aarde is dat weet dat hij doodgaat. Dat is toch een onverdraaglijke gedachte? Daarom kan een mens ook niet waarlijk gelukkig zijn. Humor is het enige wat mij weerhoudt om een touw te kopen en een haak in de zolderbalk te schroeven. Want als je echt aan het lachen bent, kun je niet nadenken. Dan kun je niet eens je plas ophouden! Je verliest controle. Vroeger, tegenwoordig helaas niet meer, bescheurde ik mij om films van Louis de Funez. Ik dacht echt dat ik erin bleef. Zo vergeet je de treurnis om je heen – pure verlossing. Zo zou ik wel willen eindigen: met een driedubbele  rolstuipberoerte van het lachen.